محل در ان جارى نيست زيرا كه شك حادث شده بعد از تعلق وجوب ووقت تعلق در حال نسيان شك در محل بوده ونسبت بان واجب معلوم نيست از محل ان گذشته باشد ( چهلم ) كسيكه شك ما بين سه وچهار كند مثلا وبنابر چهار گذارد وسهوا يك ركعت ديگر بجا أورد ايا نماز أو باطل مىشود بسبب زيادى ركعت سهوا يا انكه حكم شك چهار وپنج در ان جارى است دو وجه است وأوجه بطلان نماز است ( چهل ويكم ) اگر شك كند در ركنى بعد از تجاوز محل كه حكم ان گذشتن است ولكن نسيانا برگردد وان ركن را بعمل أورد ايا بسبب زيادة ركن بحكم شرعي نماز أو باطل مىشود يا بسبب عدم علم بزيادتى ان در واقع باقي بر صحت است دو وجه است أحوط اتمام نماز واعاده ان است ( چهل ودويم ) هر گاه در تشهد متذكر شود كه ركوع ان ركعت را فراموش كرده وشك كند كه سجدتين را هم ترك كرده يا نه ايا نمازش باطل باشد بسبب انكه نسبت بسجدتين شك بعد از محل است ودر اين حال براي تدارك ركوع محلى باقي نمانده يا باطل نباشد بسبب انكه قاعده تجاوز براي تصحيح نماز است وحجيت ان در مورديكه از اجراء ان بطلان نماز لازم أيد معلوم نيست يا بسبب انكه دخول در ركن ديگر محقق نشده ومجرد انكه نسبت بسجدتين شرعا محكوم بگذشتن باشد نمىتوان گفت كه سجدتين را بجا أورده پس محل تدارك ركوع گذشته دو وجه است ووجه دويم اظهر است ومحتمل است فرق باشد ما بين صورتيكه تذكر نسيان ركوع مقدم باشد بر شك سجدتين كه در اين صورت نماز باطل باشد يا بعكس كه صحيح باشد وأحوط آنست كه برگردد وركوع را تدارك كند وسجدتين را بعد از ان بجا أورد وبعد از اتمام نماز اعاده كند آن را وأين احتياط ترك نشود ( چهل وسيم ) اگر شك كند ما بين سه وچهار مثلا ويقين كند كه بر فرض انكه سه باشد ركنى را ترك كرده يا انكه يك سجده يا تشهد را ترك كرده كه بايد ان را قضا كند يا انكه كارى كرده كه موجب سجده سهو است بلا اشكال بايد بنابر چهار گذارد وغير از نماز احتياط چيزى بر أو نيست وهم چنين در صورتيكه بر فرض چهار يقين كند بترك يك سجده يا تشهد كه موجب قضاست يا موجب سجده سهو از أو صادر شده غير از نماز احتياط چيزى بر أو نيست زيرا كه مجرد بناء بر چهار تعبدا محكوم نيست بانكه در واقع چهار است بخلاف انكه يقين كند كه بر فرض انكه چهار باشد ركن يا غير أن از أو ترك شده كه باعث بطلان نماز باشد كه در اين صورت أقوى بطلان نماز است نه بسبب انكه لازمه بناء بر چهار